Không chỉ chậm nói, đây là những dấu hiệu tự kỷ ở trẻ nhiều cha mẹ bỏ qua

Không chỉ chậm nói: Nhận diện sớm các dấu hiệu rối loạn phổ tự kỷ ở trẻ

Chậm nói là một trong những dấu hiệu phát triển mà nhiều phụ huynh lo ngại, thường được liên hệ với rối loạn phổ tự kỷ (RLPTK). Tuy nhiên, các chuyên gia y tế nhấn mạnh rằng việc chậm nói không đồng nghĩa với tự kỷ, và có nhiều biểu hiện khác quan trọng không kém nhưng thường bị bỏ qua. Việc nhận diện sớm các dấu hiệu này đóng vai trò then chốt trong việc can thiệp kịp thời, mang lại kết quả tốt hơn cho trẻ.

Chậm nói: Dấu hiệu cần lưu ý nhưng không phải duy nhất

Theo Hiệp hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP), chậm nói có thể là một trong những cảnh báo sớm về RLPTK, đặc biệt khi trẻ chưa nói được từ đơn nào ở tuổi 16 tháng hoặc chưa ghép được hai từ ở tuổi 24 tháng. Tuy nhiên, nhiều trẻ chậm nói đơn thuần có thể bắt kịp sự phát triển ngôn ngữ sau này mà không mắc tự kỷ. Do đó, việc chỉ tập trung vào khả năng nói có thể khiến phụ huynh bỏ lỡ các dấu hiệu quan trọng khác liên quan đến tương tác xã hội và hành vi.

Các dấu hiệu tự kỷ thường bị bỏ qua

Bên cạnh chậm nói, các biểu hiện của RLPTK thường bao gồm những khó khăn trong giao tiếp xã hội và hành vi lặp lại. Các dấu hiệu này có thể xuất hiện từ rất sớm, thậm chí trước 12 tháng tuổi:

Giao tiếp xã hội và phi ngôn ngữ

Trẻ ít giao tiếp bằng mắt, tránh nhìn vào mắt người đối diện hoặc không duy trì ánh nhìn. Trẻ có thể không đáp lại khi được gọi tên, ít cười hoặc ít biểu lộ cảm xúc trên khuôn mặt. Khả năng sử dụng cử chỉ, điệu bộ như chỉ tay để thể hiện mong muốn hoặc chia sẻ sự chú ý cũng thường bị hạn chế.

Hành vi lặp lại và sở thích hạn chế

Các hành vi lặp lại như vẫy tay, xoay tròn, nhón gót chân, hoặc sắp xếp đồ vật theo một trật tự nhất định. Trẻ có thể có sở thích đặc biệt, tập trung quá mức vào một món đồ chơi hoặc một phần của món đồ chơi (ví dụ: bánh xe ô tô) mà không quan tâm đến chức năng tổng thể. Khó khăn trong việc thay đổi thói quen hoặc phản ứng thái quá với những thay đổi nhỏ cũng là một biểu hiện.

Tương tác xã hội

Trẻ có thể không biết cách chơi với bạn bè cùng tuổi, không chia sẻ đồ chơi hoặc niềm vui với người khác. Thiếu sự tương tác qua lại, không bắt chước hành động của người lớn hoặc không tham gia vào các trò chơi giả vờ là những dấu hiệu cần được quan tâm.

Việc nhận biết sớm và đưa trẻ đi đánh giá bởi các chuyên gia như bác sĩ nhi khoa, tâm lý học lâm sàng hoặc chuyên gia phát triển là vô cùng cần thiết. Can thiệp sớm, bao gồm trị liệu ngôn ngữ, trị liệu hành vi và các phương pháp hỗ trợ khác, có thể giúp trẻ tự kỷ phát triển tối đa tiềm năng, cải thiện kỹ năng giao tiếp và hòa nhập xã hội.